تبلیغات
داروخانه دکتر دارین Dr.Darin Pharmacy - متادون
داروخانه دکتر دارین Dr.Darin Pharmacy
جمعه بیست و دوم بهمنماه سال 1389

متادون

جمعه بیست و دوم بهمنماه سال 1389

نویسنده :م دارین

متادون را بشناسید

متادون از خانواده مواد شبه افیونى است و بیشتر در درمان وابستگى به سایر شبه‌افیونى‌ها نظیر هروئین، كدئین و مورفین كاربرد دارد.
متادون یك شبه افیونى (اپیوئید) مصنوعى است، یعنى از مواد شیمیایى در آزمایشگاه به دست مى آید. سایر شبه افیونى‌ها یا طبیعى هستند مانند مرفین و كدئین كه فرآورده‌هاى طبیعى بوته خشخاش هستند و یا شبه‌افیونیهاى نیمه‌مصنوعى هستند مانند هروئین، كه مرفینى است كه به طریقه شیمیایى پردازش شده است. (دى استیل مورفین

متادون از خانواده مواد شبه افیونى است و بیشتر در درمان وابستگى به سایر شبه‌افیونى‌ها نظیر هروئین، كدئین و مورفین كاربرد دارد
متادون یك شبه افیونى (اپیوئید) مصنوعى است، یعنى از مواد شیمیایى در آزمایشگاه به دست مى آید. سایر شبه افیونى‌ها یا طبیعى هستند مانند مرفین و كدئین كه فرآورده‌هاى طبیعى بوته خشخاش هستند و یا شبه‌افیونیهاى نیمه‌مصنوعى هستند مانند هروئین، كه مرفینى است كه به طریقه شیمیایى پردازش شده است. (دى استیل مورفین)


متادون در طى جنگ دوم جهانى در آلمان ساخته شد و اولین بار براى تسكین درد به كار رفت. درمان با دوز نگهدارنده متادون كه از بروز علائم ترك تریاك جلوگیرى كرده و تقاضاى آن را كاهش داده و یا از بین مى‌برد، براى اولین بار در سال‌هاى ۱۹۶۰ برای درمان اعتیاد به این ماده متداول شد.

استفاده از دوز نگهدارنده متادون به تنهایی منجر به معالجه فرد معتاد نمى شود، بلكه به عنوان جزئی از فرآیند درمان معتادان به مواد افیونی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این افراد از حمایت هاى طبى و اجتماعى لازم براى تثبیت و بهبود زندگى بهره مند و تشویق مى شوند مادامى كه این دارو در مورد آنها موثر است، به درمان ادامه دهند.

بیشتر كسانى كه متادون برای‌شان تجویز مى‌شود، براى وابستگى به مواد افیونى ها تحت درمان قرار گرفتهاند.

این افراد شامل كسانى هستند كه به داروهاى غیرقانونى مانند تریاک و هروئین و داروهاى تجویز شده توسط پزشك نظیر كدئین وابستگى پیدا كرده‌اند.

افراد معتاد به مواد شبه افیونى هاى كوتاه اثر مانند هروئین باید متادون را به طور منظم دریافت کنند تا از بروز علائم ترك جلوگیرى شود.

همچنین متادون براى كسانى كه به طور مرتب از مواد شبه افیونى به طو رتزریقی استفاده مى‌كنند و آلوده به ویروس ایدز HIV یا هپاتیت C هستند، تجویز مى‌شود تا به ادامه روند ترک در این افراد كمك کند و خطر انتشار عفونت را از طریق استفاده از سوزن مشترك كاهش دهد.

متادون گاه در تسكین درد افراد مبتلا به درد شدید مزمن یا درد همراه با بیمارى هاى علاج ناپذیرى كه منجر به مرگ مى شوند، به كار مى رود.


متادون چه احساسى در فرد ایجاد مى‌كند؟

برخى از افرادى كه درمان با متادون را شروع مى‌كنند، سرخوشى و آرامشى را احساس مى‌كنند كه در میان تمامى داروهاى شبه افیونى مشترك است.

با ادامه درمان و رسیدن به یك دوز ثابت، تحمل به این اثرات ایجاد مى‌شود. كسانى كه در حال درمان با متادون هستند، غالباً احساس خویش را از استعمال متادون، "طبیعى" عنوان مى‌كنند.

درمان با متادون بر تفكر آنها تاثیرى ندارد، مى توانند كار كنند، به مدرسه بروند و یا از خانواده مراقبت كنند. متادون همچنین از تاثیر نشئه آور هروئین و سایر شبه افیونیها ممانعت مى‌كند و بدین ترتیب اثر این داروها را كاهش مى‌دهد.

درمان با متادون، عوارض جانبى هم ممکن است به همراه داشته باشد از جمله تعریق، یبوست و افزایش وزن.

اثرات متادون براى چه مدت باقى مى‌ماند؟

متادون ماده‌ای طولانی‌اثر است .شخصى كه به مواد شبه افیونى وابستگى دارد با یك دوز متادون در شبانه‌روز از علائم ترك مصون مى‌ماند. در مقابل كسى كه به هروئین براى پرهیز معتاد است، برای جلوگیری از بروز علائم ترک در خود باید سه تا چهار بار در روز این ماده را مصرف کند.

درمان روزانه با متادون مى تواند تا بى نهایت ادامه یابد اما اگر فردى كه متادون دریافت مى كند و پزشك با وى براى پایان درمان به توافق برسد، از دوز متادون به تدریج در طول هفته ها یا ماه هاى متعدد كاسته مى شود و فرآیند ترك تسهیل مى‌شود.

در صورت قطع ناگهانى متادون علائمى چون دل پیچه، اسهال و دردهاى عضلانى و استخوانى بروز خواهند كرد.

این علائم در طول یك تا سه روز پس از آخرین دوز شروع شده، در طول سه تا پنج روز به اوج خود رسیده و سپس به تدریج از بین مى روند، گر چه سایر علائم مانند اختلال خواب و تمایل به مصرف دارو مى تواند براى ماه ها ادامه یابد.



آیا متادون خطرناك است؟

زمانى كه متادون طبق تجویز پزشك دریافت مى شود، بسیار بى خطر بوده و آسیبى به اعضاى داخلى و یا قدرت تفكر وارد نمى كند، حتى اگر براى سال ها به طور روزانه مصرف شود.

از سوى دیگر متادون یك داروى قوى است و مى‌تواند براى كسانى كه آن را به طور منظم دریافت نمى كنند فوق العاده خطرناك باشد، چرا كه این افراد نسبت به اثرات آن تحمل پیدا نكرده اند.این دارو حتى دوزهاى بسیار پائین نیز مى‌تواند براى كودكان كشنده باشند.

از این رو تجویز متادون با دقت پایش و كنترل مى شود.

یك مزیت مهم متادون این است كه این ماده مصرف هروئین را كاهش مى‌دهد. خطرات مصرف هروئین شامل مرگ بر اثر دریافت دوز بى رویه، ابتلا به عفونت HIV و هپاتیت C از راه كاربرد سوزن مشترك است. درمان متادون كمك مى كند كه فرد از فجایع ناشى از استعمال هروئین مصون بماند.

آیا متادون اعتیادآور است؟

تعاریف جدید از "اعتیاد"، عوامل متعددى را در ارزیابى مصرف دارو توسط فرد مدنظر قرار مى دهند. این عوامل شامل "تحمل" یا نیاز به افزایش مداوم دوز دارو براى رسیدن به اثر یكسان؛ "وابستگى جسمی" یا بروز علائم ترك با قطع مصرف و "استعمال همراه با اضطرار" به رغم نتایج منفى حاصل از ادامه مصرف دارو هستند.

برخى مى گویند كه متادون به همان اندازه هروئین اعتیادآور است. كسانى كه متادون مصرف مى كنند، مسلماً نسبت به برخى اثرات آن تحمل پیدا كرده و در صورتى كه دارو را به شكل منظم دریافت نكنند، دچار علائم ترك مى شوند.

اما اگر چگونگى و علت مصرف دارو را مورد توجه قرار دهیم، متادون در تعریف كامل "ماده اعتیادآور" نمى گنجد. اول از همه این كه تجویز متادون برای بیماران به عنوان یك درمان طبى در نظر گرفته مى شود و تنها براى كسانى تجویز مى شود كه خود هم اكنون وابسته به داروهاى شبه‌افیونى مانند هروئین هستند

. براى این افراد، متادون یك جایگزین مطمئن براى روش هاى خطرناكى چون استفاده از هروئین به شمار مى رود. متادون ایشان را از اضطرار براى مصرف ماده مخدر رها كرده و بدان ها امكان بهبود زندگى شان را مى بخشد.

متادون گاه به عنوان داروى خیابانى مورد استفاده قرار مى گیرد، اما استعمال آن بیشتر به منظور پیشگیرى از علائم ترك هروئین است. اثرات متادون كندتر از آن ظاهر مى شوند و بیشتر از آن مى پایند كه بتوان از آن به عنوان ماده اى مناسب براى سوء مصرف یاد كرد.

اثرات طولانى مدت متادون

درمان با دوز نگهدارنده متادون یك درمان طولانى مدت است. درمان از یك تا دو الى بیست سال و یا بیشتر به طول مى‌انجامد. این درمان طولانى مدت به لحاظ پزشكى بى خطر و موثرترین درمان موجود براى وابستگى به مواد شبه‌افیونى است.

...........................

 

به طور كلی دو نوع برنامة درمانی با متادون وجود دارد:

1- درمان نگهدارنده یا طولانی مدت كه ممكن است ماهها یا سالها به طول انجامد. هدف در این برنامه كاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد و بهبود كیفیت زندگی است.

2- برنامة سم زدائی در روش پرهیز مدار ( كوتاه مدت) كه تقریباً 14- 5 روز طول می‌كشد. هدف از این برنامه كاهش رنج‌های ناشی از قطع مواد افیونی مانند هروئین است.

فواید درمان با متادون :

بسیاری از مردم براین باورند كه مصرف كنندگان مواد افیونی بهتر است كه مصرف این مواد را به طور كلی قطع كنند. اگر چه این انتخاب برای بعضی از مصرف كنندگان این مواد مناسب به نظر می‌رسد،‌اما برای بعضی از آنها احتمال بازگشت زیاد است.

البته، تحقیقات نشان داده اند كه برنامة نگهدارنده بامتادون می‌تواند جنبه‌های مختلف بهداشتی زندگی فرد معتاد به هروئین را به دلایل زیر ارتقاء بخشد:

1- هروئین با مواد دیگر مخلوط می‌شود و ناخالصی آن زیاد است.

2- متادون به صورت خوراكی تجویز می‌شود و خطرات ناشی از تزریق هروئین را ندارد.

این امر موجب كاهش خطرات ناشی از استفادة‌ مشترك از وسایل آلوده در تزریق می‌گردد و درنتیجه احتمال عفونت‌های منتقل شونده از راه خون همچون هپاتیتB، هپاتیتC (كه موجب مشكلات طولانی مدت برای كبد می‌شوند) و HIV كاهش می‌یابد.

3- افرادی كه تحت درمان نگهدارنده بامتادون هستند معمولاً به شیوة زندگی متعادل و باثباتی دست می‌یابند كه شامل بهبود وضعیت تغذیه و خواب می‌شود.

4- فردكمتر تحت استرس قرار می‌گیرد به این علت كه نگران چگونگی تامین هروئین برای استفادة مكرر در طول شبانه روز نیست.

5- متادون به مدت طولانی دربدن باقی می‌ماند بنابراین روزانه یك بار مصرف می‌شود.

6- میزان جرم جهت تامین هزینة خرید هروئین كاهش می‌یابد.

7- موجب كاهش ارتباط معتادان باسیستم قاچاق و عرضه كنندگان مواد می‌شود.

8- متادون نسبت به مواد غیر قانونی ارزان تر است.

9- دربعضی شرایط می‌توان متادون را قطع نمود (درصورت تشخیص تیم درمانی ).


درصورت‌ مصرف‌ متادون دربرنامة نگهدارنده بایدبه موارد زیرتوجه نمود:
1- توجه ‌شود كه مراجعان برنامة نگهدارنده با متادون مشاورة تخصصی دریافت كنند.

2- متادون همانند هروئین قوی است و درصورت مصرف غلط خطرناك است.

3- مادامیكه فرد تحت درمان بامتادون است درواقع به صورت جسمی وابسته به شبه افیون‌هاست.

4- فرد بامصرف یك دوز متادون تجربة نشئگی را ندارد.

5- فرد باید متعهد شود كه روزانه (‌حتی درتعطیلات )‌برای دریافت متادون مراجعه كند.


عوارض :

بعضی افراد در برنامة نگهدارنده با متادون علائم ناخواسته ای را در طول درمان تجربه خواهد كرد. ممكن است كه علت آن دوزمتادون تجریز شده باشد به صورتی كه بسیار كم یا بسیار زیاد باشد كه بخصوص درشروع درمان ایجاد می‌شود. بعضی از این علائم ناشی از عوارض خود متادون است.

هنگامی كه مقدار تجویز شده بسیار كم باشد علائم شبیه به آنفلوانزا است وشامل موارد زیراست:

1- آبریزش بینی، عطسه

2- سیخ شدن موها

3- دردهای شكمی‌

4- دردپشت ومفاصل

5- احساس ضعف جسمی

6- افزایش درجة حرارت بدن و احساس سرما

7- از دست دادن اشتها

8- تعریق

9- لرزش

10- تحریك پذیری و پرخاشگری

11- اسپاسم ماهیچه ای وپرش عضلانی

12- اختلال درخواب

13- تهوع و استفراغ

14- ولع برای مواد

15- خمیازه

16- اسهال

فردی كه مصرف متادون را یكباره قطع كند ممكن است بسیاری از علائم ذكر شده را تجربه نماید. علائم ترك ( بازگیری) معمولاً یك تا سه روز بعد از آخرین مصرف شروع می‌شود و در حدود روزششم به حداكثر می‌رسد اما مدت طولانی تری به طولانی می‌انجامد.


علائم ناشی از مصرف متادون به مقدار زیاد عبارتند از:

1- خواب آلودگی و چرت زدن 6- ضعیف شدن نبض و كاهش فشار خون

2- تهوع واستفراغ 7- طپش قلب

3- تنفس سطحی 8- سرگیجه

4- مردمك نوك سنجاقی 9- اختلال در عملكرد جنسی

5- كاهش دمای بدن 10- گردش خون ضعیف

بعضی افراد ممكن است عوارض را تجربه كنند كه ارتباطی با دوز مصرفی متادون ندارد:

1- تعریق (فردبایدحداقل دولیتر آب در روز بنوشدتا دچاركمبود آب بدن نشود)

2- یبوست

3- درد ماهیچه‌ها ومفاصل

4- كاهش میل جنسی ‌

5- جوش‌های پوستی و خارش

6- تسكین

7- احتباس مایع

8- كاهش اشتها، تهوع و استفراغ

9- دردشكمی

10- پوسیدگی دندان

11- بی نظمی‌درقاعدگی

این عوارض مدت كوتاهی پس ازمصرف متادون فروكش می‌كند.

درافرادی كه كاركرد كبدی آنها ضعیف است ( به طور مثال عفونت هپاتیتB، ‌هپاتیت‌ها ونیز استفادة طولانی مدت از الكل ) مقدار متادون تجویز شده نیاز به نظارت دقیقی دارد.

افرادی كه به مواد افیونی و ابستگی ندارند در صورت مصرف متادون علائمی‌را تجربه خواهند كرد كه شبیه به علائم ناشی از مصرف مقدار زیاد متادون است (قبلاً ذكر شده است ) .


مصرف متادون همراه با سایر داروها

مصرف داروهای دیگر همراه متادون، بخصوص اگر آنها هم مضعف باشند (‌مانند الكل،‌افیونها از جمله هروئین یا بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام )، خطر overdose راافزایش می‌دهد. مصرف مقادیر زیاد الكل درچند روز یا چند هفته می‌تواند طول زمان اثر متادون را كوتاه كند و موجب شود كه شخص قبل از مصرف دوز بعدی علائم ترك ( بازگیری ) راتجربه نماید.

این نكته بسیار مهم است كه فرد هنگام مراجعه به پزشك یا دانپزشك، مصرف متادون راگزارش دهد تا داروهائی كه موجب تاثیر بر درمان نگهدارنده با متادون می‌شوند را تجویز ننمایند.


Overdose و مرگ

مرگ در اثر مصرف متادون نادر است. مرگ مرتبط بامتادون تقریباً همیشه به دلیل مصرف همزمان سایر داروها بخصوص بنزودیازپین‌ها و یا الكل می‌باشد.

كادر حرفه ای بهداشتی عموماً پذیرفته اند كه درمان نگهدارنده با متادون دركاهش مرگ و میر معتادان به هروئین موثر است. مرگ در اثر مصرف متادون معمولاً به دلایل زیر اتفاق می‌افتد:

1- مصرف بیش از حد به طور اتفاقی ـ تحقیقات نشان داده است كه سوء‌ مصرف الكل و بنزودیازپین‌ها درمراجعان دریافت متادون شایع است. هرگونه مصرف همزمان داروهای مسكن، ازجمله افیونهائی مانند هروئین،‌الكل و بنزودیازپین‌ها موجب افزایش خطر سركوب تنفسی، اغماو مرگ می‌شود.

2- خودكشی ـ اختلالات عاطفی درمراجعان دریافت متادون شایع است.

3- صدمات و آسیب‌ها كه شامل تصادف باوسائل نقلیه نیز می‌باشد.

خطرات دیگر :

1- دسترسی به متادون توسط افراد دیگر (برای مثال اطفال) بسیار خطرناك است و می‌تواند موجب ایجاد علائم overdose شود. متادون اضافی را باید از دسترس بچه‌ها دور نگه داشت.

2- تزریق متادون خطری عمده جهت سلامتی افراد است و خطر overdose، لخته شدن خون،‌انسداد سیاهرگها و سایر مشكلات طبی را افزایش می‌دهد.

حاملگی وشیردهی :

زنان جامعه كه وابسته به مواد افیونی هستند باید ترغیب شوند كه هرچه سریعتر وارد برنامة نگهدارنده با متادون شوند زیرا مصرف متادون موجب كاهش عوارض ناشی از مصرف سایر مواد افیونی، مانند هروئین می‌شود. دلایل آن عبارتند از:

1- دوره‌های ترك ناخواسته كه با مصرف سایر مواد افیونی همراه است و موجب آسیب به جنین می‌گردد درمصرف روزانة متادون رخ نمی‌دهد.

2- كیفیت زندگی این افراد در درمان نگهدارنده بامتادون بهبود می‌یابد كه موجب بهبود تغذیه و كاهش تنفس می‌گردد و نتیجة آن سلامت جنین خواهد بود.

3- متادونی كه توسط داروخانه یا مركز درمانی توزیع می‌شود حاوی هیچگونه مادة مضر دیگری كه به جنین منتقل شود، نیست.

همانند سایر مواد افیونی،‌متادون از را ه جفت به جنین منتقل می‌شود. بیشتر نوزادانی كه از مادران مصرف كنندة متادون به دنیا می‌آیند، پس از تولد دچار علائم ترك می‌شوند. علائم آنها از نظر طول مدت و شدت علائم متغیر است. این نوزادان را می‌توان پس از تولد دربیمارستان به نحو موفقیت آمیزی درمان نمود. به طور كلی، زنانی كه از متادون استفاده می‌كننند درمقایسه با مصرف هروئین، دچار مشكلات و عوارض كمتری می‌شوند.

چون مقدار كمی‌متادون از راه شیر به نوزاد منتقل می‌شود، مادرانی كه دربرنامة نگهدارنده با متادون هستند، ترغیب می‌شوند كه به منظور كاهش علائم ترك متادون در نوزادان،‌به شیردهی ادامه دهند.

متادون در شیرمادر 4-2 ساعت پس از مصرف به حداكثر مقدار خود می‌رسد، بنابراین شیردادن به نوزاد قبل از مصرف متادون موجب می‌شود كه متادون كمتری به نوزاد برسد.


قانون (استرالیا):

تزریق متادون یامصرف بیش از یك دوز در یك زمان، یادادن متادون به افراد دیگر غیر قانونی است ـ دراسترالیا، همانند اكثر كشورهای غربی، متادون به صورت قانونی تهیه شده است وتوسط پزشكانی كه دارای مجوز هستند، تجویز می‌گردند.

متادون و رانندگی (استرالیا):

هرفردی كه تحت تاثیر یك دارو باشد رانندگی او غیر قانونی است زیرا قادر به كنترل مناسب خودرو نیست. این مورد شامل مصرف متادون هم می‌باشد و نقض این قانون موجب جریمه‌هائی مانند ممنوعیت رانندگی خواهد شد.

.............................

 

. آنچه باید قبل از تجویز این دارو به پزشک اطلاع داد؟

متادون دارویی اعتیاد آور است و لذا باید تنها شخصی که برایش تجویز شده است از آن استفاده کند. و هرگز شخص دیگری  بدون تجویز پزشک مصرف نکند. به خصوص کسانی که سابقه اعتیاد و سو هء مصرف دارویی دارند . لذا دارو را در جایی نگه دارید که امکان دسترسی دیگران به آن میسر نشود. در صورتی که حساسیت آلرژیک به این دارو یا داروهای مخدر دیگری (مثل codeine,morphine,oxycotin)استفاده نکنید. همچنین اگر دچار حمله آسم و یا بیماری قولنج ایلارس هستید از این دارو اجتناب کنید. قبل از مصرف متادون موارد زیر را در صورت ابتلا اطلاع دهید.
- سابقه شخصی یا خانوادگی سندرم long QT
-آسم، COPD, sleep opnea,و سایر اختلالات تنفسی
- بیماری کلیه یا کبد
- کم کاری تیروئید
- انحنای ستون فقرات
- سابقه آسیب مغزی یا تومور مغزی
- صرع یا سایر اختلالات قبضی
- فشار خون پایین
- بیماری کیسه صفرا
-بیماری ادیسون یا آختلال غده آدرنال
- بزرگی پروستات یا مشکلات دستگاه ادرار
-بیماری روحی یا اعتیاد به دارو یا الک
این دارو برای جنین میتواند خطرناک باشد.اگر مادر در طول حاملگی از این دارو استفاده کند می تواند سبب اعتیاد یا علائم برگشتی بعد ازترک دارو در نوزاد شود. لذا اگر در طول درمان حامله شدید یا تصمیم گرفتید حامله شوید به پزشک خود اطلاع دهید.
این دارو از طریق شیر مادر عبور کرده و لذا می تواند به کودک آسیب برساند. لذا چنانچه شیرده هستید از این دارو استفاده نکنید. بزرگسالان و افراد مسن که دارای ناتوانی هستند بیشتر به این دارو حساس بوده و تحت تاثیر عوارض آن هستند.
چه داروهایی متادون را تحت تاثیر قرار می دهد؟
متادون را با سایر داروهای تسکین دهنده درد، آرامبخش ها ، شل کننده های عضلات یا سایر داروهای خواب آور یا کندکننده تنفس استفاده نکنید.
از مصرف همزمان متادون با داروهای زیر اجتناب کنید:
- داروهای دیورکتیک یا ادرار آور، آنتی بیوتیک ها
- داروهای مربوط به فشار خون و بیماریهای قلبی
- داروهای درمان ایدز
- بازدارنده های MAQ
-سایر داروهای مخدر
- داروهای مربوط به بیماری صرع
البته این لیست کامل نیست بلکه داروهای دیگری نیز وجود دارد که نباید همزمان با متادون مصرف شود. لذا بهتر است لیست تمام داروهای تجویزی و غیر تجویزی مثل ویتامین ها، مواد معدنی، داروهای گیاهی و غیره که مصرف می کنید را به پزشک اطلاع دهید.

 

 

منبع :    فارسی طب

           وب سایت سلامت نیوز

             نیک صالحی




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.